Το λιοντάρι που χορεύει

Greecejapan_Shishi
Φωτογραφία © Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης

Η επίσημη μετάφρασή του είναι σαφής: «σίσι» (獅子) σημαίνει «λιοντάρι» και το θέμα λήγει εκεί. Όμως δε λήγει εκεί καθώς αφενός το λιοντάρι που ξέρουμε όλοι λέγεται «ράιον» (ライオン) και αφετέρου η εμφάνισή του, έστω και αυτή που επιβιώνει συμβολικά στις μεγάλες κόκκινες ξύλινες μάσκες ελάχιστα μοιάζει με τον βασιλιά της αφρικανικής σαβάνας∙ τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο περίπλοκα αν αναλογιστεί κανείς ότι τα λιοντάρια δεν κατάφεραν να διασχίσουν ποτέ την Ινδία, το δε τοπικό υποείδος τους, το ασιατικό λιοντάρι Panthera leo persica σχεδόν εξαφανίστηκε από την ήπειρο πριν τον 20ό αιώνα. Αν το σίσι έφτασε σαν εικόνα στα ιαπωνικά νησιά και εδραιώθηκε στη συνείδηση των κατοίκων τους, η διαδρομή ήταν σίγουρα μέσω του κινεζικού και κορεατικού πολιτισμού και, πιθανότατα μαζί με τον βουδισμό: οι Κινέζοι και οι Κορεάτες χρησιμοποιούσαν αγάλματα λιονταριών στις εισόδους των ναών τους σαν προστασία απέναντι στο αρχέγονο κακό και ακόμα και σήμερα συχνά τα βλέπει κανείς να παίζουν τον ίδιο ρόλο και στην Ιαπωνία με την ονομασία «κόμα-ίνου» (狛犬) ή «κορεατικοί σκύλοι».

Όπως και να ‘χει, το σίσι έχει πλέον πολιτογραφηθεί Ιάπωνας και στο ξεκίνημα κάθε χρόνου κάνει την εμφάνισή του σε διάφορα δημόσια μέρη (συχνά σε σιντοϊστικούς ναούς ή γύρω από αυτούς) όπου χορεύει για να φέρει καλή τύχη για τους 12 μήνες που θα ακολουθήσουν –το συγκεκριμένο έθιμο θα φανεί επίσης πολύ γνώριμο σε όσους ξέρουν έστω και τα ελάχιστα από τον κινεζικό πολιτισμό όμως το ιαπωνικό σίσι είναι αρκετά διαφορετικό τόσο σε εμφάνιση όσο και σε χορογραφία ώστε κανείς να μην το μπερδεύει με το κινεζικό. Τα χρώματά του τουλάχιστον στην κυρίαρχη εκδοχή που βρίσκει κανείς στο Κάντο είναι σχεδόν αποκλειστικά το γυαλιστερό κόκκινο (για το κεφάλι-μάσκα) και το σκούρο πράσινο (για τον μανδύα) ενώ ο χειρισμός του γίνεται συνήθως από ένα άτομο έναντι των δύο που βλέπει κανείς στην Κίνα. Όσο για τον χορό του, περιλαμβάνει πολύ λιγότερα ακροβατικά και συνίσταται περισσότερο στα παιχνίδια με το κοινό και, κυρίως, στο «δάγκωμα» του κεφαλιού των θεατών, κάτι που υπόσχεται καλή τύχη για τη νέα χρονιά.

Παλιότερα, το σίσι-μάι (獅子舞) ο χορός του λιονταριού γινόταν από σπίτι σε σπίτι κατά παραγγελία του εκάστοτε νοικοκύρη∙ σήμερα, τουλάχιστον στις μεγάλες πόλεις, τα πράγματα έχουν αλλάξει και το πράγμα έχει πάρει χαρακτήρα δημόσιας εκδήλωσης όμως παραδόξως (;) η αίσθηση του προσωπικού δεσμού μεταξύ του θεατή και του εκτελεστή (και του καλού πνεύματος που αυτός μετουσιώνει όσο διαρκεί ο χορός) δε δείχνει να έχει χαθεί. Παρά το σουρεαλιστικό του θεάματος, οι άνθρωποι κάθε ηλικίας πάντα στέκονται να δουν το λιοντάρι που χορεύει στο ρυθμό κάποιου τυμπάνου και στη μελωδία κάποιου φλάουτου και πάντα δέχονται ευχάριστα το παιχνίδι του. Δεν έχω καταλήξει ακόμα αν πρόκειται για πρόληψη ή για την αγάπη των Ιαπώνων για το θέατρο του δρόμου αλλά προφανώς αυτό δεν έχει καμιά σημασία: το σίσι-μάι είναι ένα ακόμα κομμάτι του ψηφιδωτού που λέγεται «Ιαπωνία» και μια ακόμα ένδειξη ότι όσο και αν η χώρα δημιουργεί καινούριους μύθους, οι παλιοί παραμένουν ισχυροί.

ENGLISH

Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Δημοσιογράφος και μεταφραστής. Έχει συνεργαστεί με πλειάδα εφημερίδων, περιοδικών (τόσο του γενικού όσο και του ειδικού τύπου) και εκδοτικών οίκων και με ειδίκευση στο Ίντερνετ, τις πολεμικές τέχνες και την Ιαπωνία όπου και ζει τα τελευταία χρόνια. Από το 2012 μέχρι το 2016 έγραφε την εβδομαδιαία στήλη στο GreeceJapan.com "Γράμματα από έναν αιωρούμενο κόσμο" και το 2020 κυκλοφόρησε το ομότιτλο βιβλίο του. Περισσότερα στη συνέντευξη που είχε δώσει στο GreeceJapan.com.

Η αναδημοσίευση περιεχομένου του GreeceJapan.com (φωτογραφιών, κειμένου, γραφικών) δεν επιτρέπεται χωρίς την εκ των προτέρων έγγραφη άδεια του GreeceJapan.com

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πύλες στο πουθενά

Νομίζω ότι το γνωστότερο είναι αυτό στη Μουκοτζίμα (το όνομα του νησιού είναι «Ιτσουκουσίμα» όμως δεν το χρησιμοποιούν ούτε οι ντόπιοι) και βλέποντας μια...

Κούκλες της άνοιξης

Στην κορυφή είναι ο αυτοκράτορας και η αυτοκράτειρα. Στο αμέσως από κάτω ράφι, τρεις κυρίες επί των τιμών που κρατάνε σκεύη για το σερβίρισμα...

Χαμηλή πόλη

Έχοντας μεγαλώσει στο «downtown» της Αθήνας (στην Κυψέλη για όποιον ενδιαφέρεται), ήταν σχεδόν βέβαιο ότι θα με έλκυε το «σιταμάτσι» (下町) του Τόκιο, αν...

Κάτι καινούριο

Είναι μια από τις μόνιμες ειδήσεις κάθε φορά που η Apple βγάζει καινούριο μοντέλο iPhone ή iPad: μια εβδομάδα με δέκα μέρες πριν την...

Τα παιδιά του Έντο

Τους πρόσεξα από την πρώτη φορά που πάτησα το πόδι μου στις περιοχές τους –το Νιχονμπάσι, την Κάντα, την Γκίνζα, την Ασακούσα και όλες...

Με το μάτι στο στόχο

Έχω αναφερθεί αρκετές φορές στα «κάτα» (形/型/方) των Ιαπώνων, τα μοντέλα βάσει των οποίων είναι οργανωμένη η ζωή τους και που οι περισσότεροι ακολουθούν...

Τι γεύση έχει ένα σοκάκι;

Οι συμπατριώτες μου με εκπλήσσουν συχνά με την αφέλειά τους περίπου όσο και οι Ιάπωνες: όπως και οι τελευταίοι, οι πρώτοι θεωρούν (αν και...

Το ίκι του Έντο

Οι βιβλιόφιλοι προσπαθούν να το αντιληφθούν μέσω του «’Ικι νο Κόζο» (「いき」の構造) ή «Η δομή του ‘ίκι’», της πραγματείας του Σούζο Κούκι από το...

Πρόσφατα