Ο κυνηγός της νύχτας

Greecejapan_Tanuki
Φωτογραφία © Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης

Στις δεκαετίες που ασχολούμαι με την Ιαπωνία, και κυρίως πριν αρχίσω να ταξιδεύω εδώ, έχω μαζέψει σχετικές αναφορές και πληροφορίες από κάθε πιθανή και απίθανη πηγή∙ η περίπτωση των τανούκι είναι ενδεικτική καθώς η πρώτη φορά που διάβασα εκτενώς γι αυτό ήταν το 2003, όταν ο αγαπημένος μου αμερικανός συγγραφέας (ο οποίος παρόλα αυτά δεν έχει καμία σχέση με την Ιαπωνία), ο Τομ Ρόμπινς, κυκλοφόρησε το βιβλίο «Βίλλα Ινκόγκνιτο» στο οποίο τα τανούκι δεν αναφέρονται απλώς αλλά πρωταγωνιστούν. Στη «Βίλλα», ο Ρόμπινς πλέκει ένα μύθο που περιλαμβάνει την Αμερική, την Ιαπωνία, το Λάος, τον πόλεμο του Βιετνάμ, τα ναρκωτικά σαν φάρμακο και την αμφισβήτηση των αξιών τόσο των δυτικών όσο και των ανατολικών κοινωνιών. Και όλος ο μύθος κινείται γύρω από το ρακούν-σκύλο που η ζωολογία έχει ταξινομήσει σαν «Nyctereutes procyonoides viverrinus» αλλά που οι ιάπωνες ξέρουν σαν «τανούκι» (狸).

Ο λόγος που ο Ρόμπινς χρησιμοποίησε το τανούκι στο βιβλίο του ήταν, υποθέτω, επειδή του φάνηκε συναρπαστικό όπως περιγράφεται σε αμέτρητους λαϊκούς μύθους της Ιαπωνίας: όπως και η αλεπού/κιτσούνε το τανούκι θεωρείται υπερφυσικό ζώο. Σ’ αυτό σίγουρα έχει παίξει ρόλο ότι είναι νυκτόβιο (οι άνθρωποι από καταβολής τους έντυναν τα πλάσματα της νύχτας με το πέπλο της μαγείας) καθώς και ότι μπορεί να το δει κανείς παντού στην ιαπωνική ύπαιθρο –έχω δει με τα μάτια μου τανούκι να κυκλοφορούν ανάμεσα σε αυλές σπιτιών σε προάστια της Καναγκάουα λίγα χιλιόμετρα έξω από το Τόκιο. Ήδη από τον 8ο αιώνα και από το κλασσικό ιστορικό βιβλίο «Νιχόν Σόκι» οι άνθρωποι αναφέρονται στο «μπάκε-ντανούκι» (化け狸) το τανούκι που αλλάζει σχήμα και μορφή και που μπορεί να μπει στο σώμα ενός ανθρώπου και να το κάνει να φερθεί παράλογα∙ αντίθετα από την αλεπού, ωστόσο, το κίνητρο για τις πράξεις του δεν είναι η κακία αλλά η διασκέδαση.

Ξενύχτης, φαρσέρ, παιχνιδιάρης, γελαστός, με ιδιαίτερη αγάπη για το σάκε και με ένα τεράστιο όσχεο που συμβολίζει καλή τύχη, το τανούκι είναι μια θεότητα που μοιάζει πολύ με τον Πάνα των αρχαίων ελλήνων∙ και όπως έγινε με τον Πάνα, οι ιάπωνες το αγάπησαν αρκετά ώστε οι εστιάτορες και οι ιδιοκτήτες ιζακάγια να το κάνουν σύμβολο φιλοξενίας και καλού φαγητού και ποτού και οι πυροσβεστικές υπηρεσίες της επαρχίας να το κάνουν μασκότ για την προστασία των δασών από τις φωτιές, τη μεγάλη απειλή που είναι βαθιά ριζωμένη στο εθνικό υποσυνείδητο. Και παρότι η μορφή με την οποία απεικονίζεται συνήθως στα αγάλματα που υπάρχουν έξω από τα εστιατόρια και τους πυροσβεστικούς σταθμούς δεν είναι πολύ παλιά (καθιερώθηκε στα πρώτα χρόνια του αυτοκράτορα Σόουα, στη δεκαετία του 1930) παραμένει μια ακόμα γέφυρα με το παρελθόν και μια ακόμα ένδειξη ότι όσο και αν η χώρα εκσυγχρονίστηκε, ένα κομμάτι της παραμένει βαθιά παγανιστικό.

ENGLISH

Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Δημοσιογράφος και μεταφραστής. Έχει συνεργαστεί με πλειάδα εφημερίδων, περιοδικών (τόσο του γενικού όσο και του ειδικού τύπου) και εκδοτικών οίκων και με ειδίκευση στο Ίντερνετ, τις πολεμικές τέχνες και την Ιαπωνία όπου και ζει τα τελευταία χρόνια. Από το 2012 μέχρι το 2016 έγραφε την εβδομαδιαία στήλη στο GreeceJapan.com "Γράμματα από έναν αιωρούμενο κόσμο" και το 2020 κυκλοφόρησε το ομότιτλο βιβλίο του. Περισσότερα στη συνέντευξη που είχε δώσει στο GreeceJapan.com.
ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ
ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

ΡΟΗ ΑΡΘΡΩΝ

spot_img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Από τη Χιροσίμα στα Χάιλαντς –και πίσω

Και ξαφνικά, όλος ο κόσμος ανακάλυψε αυτό που οι Ιάπωνες ήξεραν από χρόνια αλλά που, με τη χαρακτηριστική τους εσωστρέφεια, είχαν αμελήσει να μοιραστούν...

Νύχτες καλοκαιριού

Παρότι, κατά κάποιους τουλάχιστον, σχετίζονται ο τυχαίος –και όχι μόνο-  παρατηρητής δύσκολα θα βρει ομοιότητες ανάμεσα στο ξέφρενο Άουα Οντόρι και στο υποβλητικό Μπον...

Πύλες στο πουθενά

Νομίζω ότι το γνωστότερο είναι αυτό στη Μουκοτζίμα (το όνομα του νησιού είναι «Ιτσουκουσίμα» όμως δεν το χρησιμοποιούν ούτε οι ντόπιοι) και βλέποντας μια...

Μέρες πολιτισμού

Είναι θλιβερό ότι πολύ συχνά οι έλληνες συνομιλητές μου στρέφουν τις συζητήσεις περί ιαπωνικού πολιτισμού σε μια, άλλοτε συγκεκαλυμμένη και άλλοτε απροκάλυπτη σύγκριση με...

Οι γυναίκες της τέχνης

Η Ιαπωνία εξακολουθεί να τις προβάλλει ως μια από τις χαρακτηριστικές της εικόνες, μαζί με το όρος Φούτζι, τα γρήγορα τρένα σίνκανσεν και τις...

Το μαγαζάκι στη γωνία

Εφημερίδες και περιοδικά και βεβαίως μάνγκα απλωμένα σε σταντ ώστε να μπορείς να τα διαβάσεις όρθιος. Μηχανήματα ΑΤΜ για να σηκώσεις λεφτά από οποιαδήποτε...

Άδεια τραπέζια

Είναι μια από εκείνες τις μικρές λεπτομέρειες που σπάνια αναφέρουν οι τουριστικοί οδηγοί και που θα παρατηρήσει κανείς μόνο αν κάνει μια στάση σε...

Η ασημένια πόλη

Για πρώτη φορά την έβαλε στο χάρτη ο ιδρυτής της δυναστείας σογκούν Τοκουγκάουα, ο Ιεγιάσου όταν αποφάσισε ότι η χώρα που κατάφερε να ενώσει...

Τα πάντα σ’ένα πιάτο

Μπορεί να ακουστεί σα βαρύγδουπη δήλωση, όμως είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι το μεγαλύτερο έγκλημα που έχει διαπραχθεί σε βάρος του ιαπωνικού γαστρονομικού πολιτισμού είναι...

Ο σύντροφος των οδοιπόρων

Προέρχεται κι αυτός από τον κόσμο του βουδισμού όπως ο Νταρούμα. Όμως ο Τζίζο Μποσάτσου (地蔵菩薩) ή πιο απλά, Ο-Τζίζο-σάμα (お地蔵様) είναι πιο κοντά...

Πεζά δώρα

Κάθε χρόνο στις αρχές Ιουνίου και Νοεμβρίου και με τη σχεδόν στρατιωτική ακρίβεια που χαρακτηρίζει τα επαναλαμβανόμενα πράγματα στην Ιαπωνία, εμφανίζονται στα μεγάλα department...

Στο δρόμο

Οι –συνήθως αυτοχρισθέντες- ειδικοί, λένε ότι αν θέλει κανείς να τα δει σε όλο τους το μεγαλείο πρέπει να πάει στο Νακάσου της Φουκουόκα...